معرفی بخش

بخش ایمونوفلورسانس (IFA) آزمایشگاه نیلو شیراز یکی از واحدهای تخصصی ایمونولوژی و تشخیص آزمایشگاهی است که با استفاده از تکنیک ایمونوفلورسانس غیرمستقیم (Indirect Immunofluorescence؛ IIF/IFA) امکان شناسایی و بررسی برخی اتوآنتی‌بادی‌ها و الگوهای مرتبط با بیماری‌های خودایمنی را فراهم می‌کند.

یکی از مهم‌ترین کاربردهای این روش، بررسی آنتی‌بادی‌های ضد هسته‌ای (ANA) است. در آزمایش ANA به روش ایمونوفلورسانس، علاوه بر مثبت یا منفی بودن نتیجه، تیتر آنتی‌بادی و الگوی فلورسنت نیز می‌تواند اطلاعات تکمیلی در اختیار پزشک قرار دهد. الگوهای مشاهده‌شده بر روی سلول‌های HEp-2 می‌توانند با گروه‌های مختلفی از اتوآنتی‌بادی‌ها و بیماری‌های خودایمنی ارتباط داشته باشند، اما هیچ الگوی فلورسنت به‌تنهایی برای تشخیص قطعی یک بیماری کافی نیست.

در آزمایشگاه نیلو در شیراز، آزمایش‌های IFA با استفاده از روش‌های استاندارد، تجهیزات تخصصی فلورسانس، کنترل کیفیت و بررسی دقیق الگوهای ایجادشده انجام می‌شوند. تفسیر نتایج بر اساس نوع آزمایش، تیتر آنتی‌بادی، الگوی فلورسنت و در صورت نیاز نتایج سایر آزمایش‌های اختصاصی انجام می‌شود.

نتایج آزمایش‌های خودایمنی باید در کنار علائم، سابقه پزشکی و سایر یافته‌های بالینی و آزمایشگاهی بیمار تفسیر شوند؛ زیرا مثبت بودن یک اتوآنتی‌بادی به‌تنهایی معادل تشخیص قطعی بیماری خودایمنی نیست. برای مثال، در معیارهای EULAR/ACR برای SLE، مثبت بودن ANA تنها معیار ورود به فرایند طبقه‌بندی است و برای طبقه‌بندی بیماری به یافته‌های دیگری نیز نیاز است.

آزمایش IFA چیست؟

IFA یا Immunofluorescence Assay یک روش آزمایشگاهی است که در آن از آنتی‌بادی‌های نشاندار شده با مواد فلورسنت برای شناسایی اتصال آنتی‌بادی‌ها به ساختارهای سلولی یا بافتی استفاده می‌شود.

در روش ایمونوفلورسانس غیرمستقیم، الگوی ایجادشده زیر میکروسکوپ فلورسانس بررسی می‌شود. نوع الگو، شدت واکنش و تیتر آنتی‌بادی می‌توانند اطلاعات مهمی برای ادامه بررسی آزمایشگاهی بیمار فراهم کنند.

آزمایش ANA به روش IFA چیست؟

ANA یا Antinuclear Antibody گروهی از اتوآنتی‌بادی‌ها هستند که علیه اجزای مختلف سلول واکنش نشان می‌دهند. بررسی ANA به روش ایمونوفلورسانس غیرمستقیم روی سلول‌های HEp-2 یکی از روش‌های مهم و شناخته‌شده برای ارزیابی بیماری‌های خودایمنی سیستمیک است.

در این آزمایش، علاوه بر تیتر ANA، الگوی فلورسنت نیز گزارش و تفسیر می‌شود. استانداردسازی نام‌گذاری و تفسیر این الگوها موضوع International Consensus on ANA Patterns (ICAP) است و الگوهای مختلف HEp-2 می‌توانند پزشک را برای انتخاب آزمایش‌های اختصاصی‌تر راهنمایی کنند.

آزمایش IFA چه زمانی کاربرد دارد؟

آزمایش‌های مبتنی بر IFA می‌توانند در بیمارانی که بر اساس علائم و یافته‌های بالینی، احتمال یک بیماری خودایمنی سیستمیک یا اختلال ایمنی مشخص مطرح است، مورد استفاده قرار گیرند.

بسته به شرایط بیمار، نتایج IFA ممکن است نیاز به بررسی تکمیلی با آزمایش‌های اختصاصی‌تر مانند آنتی‌بادی‌های مرتبط با ENA، anti-dsDNA یا سایر اتوآنتی‌بادی‌ها داشته باشند. بنابراین نوع آزمایش و ادامه روند بررسی باید بر اساس شرایط بالینی بیمار تعیین شود.

اهمیت الگو و تیتر ANA

گزارش ANA تنها به «مثبت» یا «منفی» بودن محدود نمی‌شود. تیتر ANA و الگوی ایمونوفلورسانس می‌توانند اطلاعات تکمیلی درباره نوع واکنش اتوآنتی‌بادی ارائه کنند.

با این حال، الگو و تیتر باید در کنار علائم و سایر آزمایش‌های بیمار تفسیر شوند و نباید صرفاً بر اساس یک نتیجه مثبت ANA، وجود بیماری‌هایی مانند لوپوس یا سایر بیماری‌های بافت همبند را قطعی دانست.

ویژگی‌های بخش

• استفاده از تکنیک تخصصی ایمونوفلورسانس غیرمستقیم (IFA/IIF)

• انجام و بررسی آزمایش ANA به روش ایمونوفلورسانس

• ارزیابی تخصصی تیتر و الگوهای فلورسنت

• استفاده از تجهیزات تخصصی میکروسکوپی و فلورسانس

• کنترل دقیق مراحل انجام آزمایش و کیفیت نتایج

• تفسیر الگوهای غیرطبیعی با توجه به نوع آزمایش و سایر یافته‌ها

• امکان استفاده از نتایج برای هدایت آزمایش‌های اختصاصی‌تر خودایمنی

• همکاری با بخش‌های ایمونولوژی، هماتولوژی و سایر واحدهای تخصصی آزمایشگاه

کاربردهای بالینی

• کمک به ارزیابی بیماری‌های خودایمنی سیستمیک مانند لوپوس (SLE)

• بررسی آنتی‌بادی‌های ضد هسته‌ای (ANA) و الگوهای مرتبط

• کمک به بررسی بیماری‌های بافت همبند و برخی بیماری‌های روماتولوژیک

• ارزیابی الگوهای فلورسنت و تیتر اتوآنتی‌بادی‌ها

• کمک به انتخاب آزمایش‌های اختصاصی‌تر خودایمنی بر اساس الگوی مشاهده‌شده

• بررسی برخی اتوآنتی‌بادی‌های مرتبط با بیماری‌های خودایمنی کبدی، در آزمایش‌های مربوطه

• کمک به بررسی برخی بیماری‌های مرتبط با ANCA در کنار آزمایش‌های اختصاصی PR3 و MPO

• کمک به بررسی برخی بیماری‌های تاولی خودایمنی در کنار روش‌های تشخیصی مکمل

• بررسی تکمیلی برخی بیماران با یافته‌های آزمایشگاهی یا بالینی مشکوک به بیماری‌های خودایمنی